Das weisse Band

Das weisse Band

 (Η Λευκή Κορδέλα)

Palme d'Or

Cannes Festival 2009

Written and Directed

by

Michael Haneke

 

 

Χιλιάδες αριστοτεχνικές, αλλά επώδυνες βελονιές συνθέτουν αυτόν τον εξαίσιο καμβά, που είναι η καινούργια ταινία του Haneke, του σκηνοθέτη, που λατρεύω να λατρεύω.

Η κατακλείδα του έργου απλή, κατανοητή, αληθινή, πέρα από κάθε αμφισβήτηση και διαχρονική όσο ο ίδιος ο άνθρωπος!

Η βία γεννάει βία!

Η στρέβλωση, η στέρηση και απομάκρυνση από τους φυσικούς νόμους κατά την διαπαιδαγώγηση του ατόμου και δη του μικρού και "αθώου" παιδιού, μόνο στρεβλώσεις, ανωμαλίες και βίαιους-φασιστικούς χαρακτήρες μπορεί να μαιεύσει.

Επάνω σ' αυτήν την θεμελιώδη αρχή βασίζονται όλα τα φασιστικά-κυριαρχικά καθεστώτα ανά την υφήλιο.

Αλλά, αυτό είναι ένα θέμα, στο οποίο έχω αναφερθεί επανειλημμένα, 
με αφορμή είτε άλλες ταινίες, είτε πολιτικά δρώμενα.

Aς επανέλθω,λοιπόν, στον Haneke και στην "Λευκή Κορδέλα" του.

Τι είναι αυτή η περίφημη λευκή κορδέλα;

Είναι το σύμβολο της αγνότητας, που ο πάστορας της μικρής κωμόπολης, όπου διαδραματίζεται η ιστορία, περνάει στα χέρια των παιδιών του για να τούς υπενθυμίζει το ύψιστο καθήκον να παραμένουν αγνά.

Μακριά από όλα τα αμαρτήματα κατά την Καινή Διαθήκη.

Μια θεοκρατική αντίληψη, λοιπόν, διέπει όλα τα μέλη της ευυπόληπτης μικρής κοινωνίας, η οποία, σαφώς είναι μια μικρογραφία σύμπασας της κοινωνίας στην οποίαν διαβιεί το ανθρώπινο ον.

Τα νοήματα της ταινίας απλά και καθαρά σαν το γάργαρο νερό!

Πολλοί μεγάλοι σκηνοθέτες έχουν κάνει κινηματογραφικές διατριβές στα τεράστια θέματα της κοινωνικής προκατάληψης, της κοινωνικής διάβρωσης, της κοινωνικής υποκρισίας, της υποβόσκουσας βίας κλπ

Και πολλοί έχουν δώσει αριστουργήματα!

Έτσι αρκετοί, κριτικοί ταινιών και μη, παραλλήλισαν τον Haneke με τον Carl Dreyer και τον Ingmar Bergman.

Εγώ θεωρώ, ότι ο Haneke, με τις ταινίες-αριστουργήματα της μέχρι τώρα πορείας του, είναι μια σχολή από μόνος του.

Με την "Λευκή Κορδέλα" πατάει γερά στον γερμανικό ιμπρεσιονισμό, για να δώσει το δικό του μοναδικό στίγμα στην 7η Τέχνη.

Συντονισμένα στην εντέλεια κάδρα, ακίνητη κάμερα, μαυρόασπρο αλλά θολό φιλμ, χωρίς τη λάμψη του μαυρόασπρου αμερικανικού film noir, ή του τέλειου contrast της γαλλικής nouvelle vague, με λόγια που αρθρώνονται και λόγια που αποσιωπούνται,

με διάχυτο, καθαρό φωτισμό, που αποφεύγει τις γωνίες και τις βαριές φωτοσκιάσεις,

όλα στο φως του καθωσπρεπισμού και της εϋυποληψίας, 
αλλά με κλειστές πόρτες, σφραγισμένα παράθυρα, σφιγμένα στόματα και μουντές, σκυθρωπές εκφράσεις,

ο Haneke κάνει μια πραγματεία επάνω στην υποτυπώδη ζωή και στην αληθινή ζωή, στον κατ' επίφασιν έρωτα, αλλά και στον αληθινό έρωτα, στα κατά συνθήκη ψεύδη και στα ψεύδη που καταστρέφουν ολόκληρες κοινωνικές δομές.

Μια συγκλονιστική πραγματεία, μια αριστουργηματική ηθογραφία, μια διεισδυτική ανάγνωση των κοινωνικών δρώμενων από καταβολής κόσμου!

Κι όλα αυτά τόσο απλά, απέριττα, λιτά, μινιμαλιστικά και σχεδόν βουβά!

Κι έχοντας κατορθώσει, όπως σε όλες του τις ταινίες, να εκμαιεύσει το μέγιστο των δυνατοτήτων των ηθοποιών του!

Ένας σκηνοθέτης-δημιουργός, σύγχρονός μας, στην πλήρη δημιουργική του άνθιση!

Μα, δεν είμαστε απίστευτα τυχεροί;

Κάτια Α. 2009

Antichrist-Μια παγανιστική αποθέωση του χάους

Antichrist (2009)

Written and directed

by

Lars von Trier

Dedicated to

Andrei Tarkovsky

Αφιερωμένη στον Tarkovsky, η νέα ταινία του Lars von Trier, με Ταρκοφσκικά πλάνα, με αργή, υπνωτιστική, υποβλητική σκηνοθεσία, με ένα stalker, τη γυναίκα, το θηλυκό, τη δαιμόνια πλευρά της ζωής και της φύσης.

Είναι πραγματική stalker η γυναίκα κατά τον von Trier; Είναι αυτή που θηρεύει, είναι ο αληθινός κυνηγός στο ανηλεές παιχνίδι της φύσης και των φύλων;

Είναι όντως αυτή, που παγιδεύει το θύμα της, βαδίζοντας δειλά και προσεκτικά, γεμάτη δήθεν ανασφάλειες και φοβίες, αλλά καμουφλαρισμένη κάτω από χιλιάδες διαφορετικά πρόσωπα;

Είναι αυτή, που πνίγει στην άβυσσο του κόλπου της τις επιθυμίες και τη λαγνεία των ανδρών;

Και είναι αυτή, που συγχρόνως γεννά και σκοτώνει;

Ναι, κατά τον von Trier η γυναίκα είναι ένας ανιχνευτής και θηρευτής, που ενώ φοβάται την Εδέμ, τη φύση, το αρχέγονο, μόλις βρεθεί εκεί, ανακτά όλα τα καταπιεσμένα της ένστικτα και μετατρέπεται σε φονική παγίδα.

Καθόλου κολακευτικό σχόλιο ή διαπίστωση για τη γυναίκα.

Κι όμως!

Η γυναίκα χρησιμοποιεί τον σεξουαλικό έρωτα ως υπέρτατο εργαλείο στην σχέση της με τον άνδρα.

Η μητρότητα είναι, λοιπόν ένα πρόσχημα;

Τι ρόλο παίζει στο ξεδίπλωμα της γυναίκας-φύσης-δαίμονα;

Στρεβλά αρχέτυπα δημιουργούν στρεβλώσεις στους απογόνους.

Η "αυτή", ( Charlotte Gainsbourg ), βάζει μόνιμα τα παπούτσια του παιδιού της ανάποδα, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν δυσμορφίες στα πόδια του. 
Είναι αυτή πράγματι η αιτία για τον θάνατο του παιδιού;
Σαφής ο υπαινιγμός του σκηνοθέτη.

Η "αυτή", τη στιγμή που το παιδί ήταν μόνο, είχε βυθίσει στην άβυσσό της το πέος του "αυτού" ( Willem Dafoe ), και απολάμβανε την ηδονή.

Ένα καυστικό σχόλιο του σκηνοθέτη για την ανικανότητα πλήθους γυναικών, για τις οποίες η μητρότητα είναι ένα από τα καθήκοντα, που επιβάλλουν οι κοινωνικές συμβάσεις.

Η "αυτή", όταν νιώθει ότι αυτός ίσως φύγει, γίνεται βαρίδι στα πόδια του.

Αυτοβιογραφικό; Όλοι οι μεγάλοι σκηνοθέτες είναι αυτοβιογραφικοί! 
Αλίμονο, αν δεν ήταν.

Όλοι έχουμε βιώσει το βαρίδι του άλλου να μάς κρατά καθηλωμένους και ματωμένους.

Η "αυτή" ευνουχίζει και ευνουχίζεται. 
Όχι από τύψεις για την απώλεια του παιδιού.

Αλλά από εκδικητική μανία. Από φόβο.

Μη μείνει μόνη.

Μια άλλη Μήδεια, μόνο που το παιδί έχει ήδη θυσιαστεί.

Η φύση γίνεται σύμμαχος για να παγιδεύσει.

Η γυναίκα, που φοβάται μην εγκαταλειφθεί από αυτόν που τής προσφέρει την ηδονή, γίνεται ανελέητη, λέει ο Trier. Σαν τη Φύση, που είναι χαώδης και επίσης ανελέητη.

Η φύση ξυπνά πρωτόγονα ένστικτα και άγριο σεξουαλισμό. 
Απόλυτα αληθινό!

Ο Trier, μάς καλεί να ξεχάσουμε τα ωραία, χριστιανικά, οικολογικά παραμύθια και να βιώσουμε τη Φύση, αλλά και τη γυναικεία φύση, στις πραγματικές της διαστάσεις.

Μια παγανιστική αποθέωση του χάους και της πλήρους αταξίας.

Συμφωνούμε, δεν συμφωνούμε, λίγη σημασία έχει.

Η ταινία ακουμπά σε θεμελιώδεις αρχές.

Αυτό κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει.

Κάτια Α. 2009

Στα ηχεία μας το έργο "Lascia ch'io pianga" του G. F. Händel

(από το soundtrack της ταινίας)